Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody powstałe w czasie pandemii

white and black printer paper

Z uwagi na epidemię wirusa COVID-19 i związane z tym restrykcje wielu przedsiębiorców odnotowało znaczące straty finansowe. W rozumieniu prawa cywilnego ponieśli więc szkodę. Jakie roszczenia przysługują poszkodowanym przeciwko Skarbowi Państwa w związku ze stanem epidemii?

•          Obecnie na terenie Rzeczpospolitej Polskiej obowiązuje ogłoszony w marcu 2020 r. stan epidemii

•          Skarb Państwa może odpowiadać za szkody poniesione przez przedsiębiorców

•          W ramach naprawienia szkody można dochodzić pełnego odszkodowania: za poniesioną szkodę oraz za utracone korzyści

Stan epidemii

W dniu 13 marca 2020 r. Rozporządzeniem Ministra Zdrowia na terenie RP został ogłoszony stan zagrożenia epidemicznego. Mocą powyższego rozporządzenia zostały wprowadzone pierwsze restrykcje i ograniczenia. Następnie w dniu 31 marca 2020 r. rozporządzeniem Rady Ministrów w Polsce wprowadzony został stan epidemii. Tym samym aktem prawnym nałożono na przedsiębiorców dalsze zakazy. Dodatkowe obostrzenia zawiera także ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Zarówno stan zagrożenia epidemicznego, jak i stan epidemii zostały wprowadzone na podstawie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Oba te stany nie stanowią jednak żadnego ze stanów nadzwyczajnych, o których mowa w art. 228 Konstytucji RP. Oznacza to, że za szkody, które przedsiębiorcy ponieśli dotychczas, SP może odpowiadać jedynie na podstawie przepisów ogólnych.

Odpowiedzialność cywilnoprawna SP

Polski system prawny wprowadza zasadę pełnego odszkodowania za poniesioną szkodę, tj. odszkodowania obejmującego poniesioną stratę i utracone korzyści i zasada ta dotyczy także odszkodowań żądanych od SP. Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody regulują przepisy art. 417 – 417 (2) Kodeksu cywilnego. W przypadku koronawirusa, zastosowanie mogą znaleźć niektóre instytucje wymienione w art. 417 (1) k.c.

Zgodnie z art. 417 (1) § 1 k.c., poszkodowany może dochodzić odszkodowania za szkodę wyrządzoną wydaniem aktu normatywnego. Jednakże, jest to możliwe dopiero po uznaniu tego aktu za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Zatem, w pierwszej kolejności, ww. akty prawne wprowadzające ograniczenia i zakazy, musiałyby zostać zweryfikowane przez Trybunał Konstytucyjny. Obecnie niektórzy przedstawiciele doktryny prawniczej podnoszą, że istnieją przesłanki do uznania przedmiotowych aktów prawnych za niekonstytucyjne. Mimo to, do czasu wydania orzeczenia przez TK przepisy te należy uznawać za zgodne z Konstytucją. Zatem aktualnie nie ma podstaw do wniesienia przedmiotowego powództwa.

Drugą możliwość dochodzenia roszczeń przeciwko SP w związku z pandemią może dawać art. 417 (1) § 4 k.c., który pozwala na żądanie odszkodowania w przypadku niewydania aktu normatywnego, którego obowiązek wydania przewiduje przepis prawa. W tym przypadku niezgodność zaniechania wydania aktu z prawem ocenia sąd rozpoznający sprawę o naprawienie szkody. Z przepisów prawa nie wynika jednak obowiązek ogłoszenia któregokolwiek, ze stanów nadzwyczajnych. Dochodzenie roszczeń w tym trybie może zatem okazać się bardzo skomplikowane.

Wprowadzenie stanu nadzwyczajnego

W przypadku wprowadzenia stanu nadzwyczajnego, zastosowanie znajdzie ustawa z dnia 22 listopada 2002 r. o wyrównywaniu strat majątkowych wynikających z ograniczenia w czasie stanu nadzwyczajnego wolności i praw człowieka i obywatela.

W tej sytuacji przedsiębiorcy będą mogli skorzystać z uproszczonego dochodzenia roszczeń odszkodowawczych przed wojewodą. Odszkodowanie będzie przyznawane w drodze decyzji administracyjnej. Jeżeli poszkodowany nie zgodzi się z decyzją, będzie mógł wnieść do sądu powszechnego pozew w oparciu o przepisy ww. ustawy, który zwolniony jest od opłaty sądowej.

Co istotne, odszkodowanie ustalone w tym trybie będzie obejmować wyłącznie rzeczywistą stratę, bez prawa do ubiegania się o utracone korzyści. Ponadto, dotyczyć będzie jedynie tych szkód, które powstały po ogłoszeniu stanu nadzwyczajnego. W wielu przypadkach może zatem nie objąć szkód wyrządzonych ww. rozporządzeniami z marca 2020 r.

Dochodzenie roszczeń – kwiecień 2020 r.

Jak wynika z powyższej analizy, na dzień przygotowania niniejszego artykułu, najbardziej uzasadnioną opcją dochodzenia roszczeń od Skarbu Państwa jest powództwo oparte na art. 417 (1) § 4 k.c. Przedsiębiorca chcący dochodzić odszkodowania w oparciu o zaniechanie legislacyjne będzie musiał wykazać, że szkoda, którą poniósł, pozostawała w bezpośrednim związku przyczynowym z niewydaniem aktu prawnego, w tym przypadku z nieogłoszeniem stanu nadzwyczajnego, mimo że istnieją przesłanki do jego wprowadzenia. Bardzo dokładnie trzeba będzie także określić wysokość szkody. Zaletą tego rozwiązania jest jednak możliwość dochodzenia odszkodowania za straty i utracone korzyści oraz brak konieczności uzyskania wcześniejszego orzeczenia innego sądu/trybunału.

Potrzebują Państwo pomocy w dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych? Nasza Kancelaria świadczy usługi w tym zakresie. Zachęcamy do kontaktu pod adresem: kancelaria@kancelariafrey.pl

Poinformuj znajomych

Share on facebook
Share on linkedin
Share on twitter
Share on email

Inne artykuły na blogu

Polityka prywatności i plików cookies

Zgodnie z z art. 13 ust. 1−2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27.04.2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.Urz. UE L 119, s. 1) – dalej RODO – informujemy, że niniejszy dokumenty reguluje zasady przetwarzania Państwa danych osobowych i wykorzystywania plików cookies w związku z korzystaniem z naszej strony internetowej i kontaktami e-mailowymi lub telefonicznymi.

Podstawowe dane:

  • Adres strony internetowej: kancelariafrey.pl (zwana dalej „stroną”)
  • Administrator Państwa danych osobowych:  Kancelaria Radcy Prawnego Jarosław Frey, ul. Jana III Sobieskiego 6/1, 40-082 Katowice, NIP 6272269357, tel. 32 720 11 63 (zwany dalej „administratorem”)
  • Adres kontaktowy: kancelaria@kancelariafrey.pl

Skrócona wersja – najważniejsze informacje:

  • Kontaktując się z nami, przekazują nam Państwo swoje dane osobowe, a my gwarantujemy, że Państwa dane pozostaną poufne, bezpieczne i nie zostaną udostępnione jakimkolwiek podmiotom trzecim bez Państwa wyraźnej zgody.
  • Powierzamy przetwarzanie danych osobowych tylko sprawdzonym i zaufanym podmiotom świadczącym usługi związane z przetwarzaniem danych osobowych.
  • Korzystamy z narzędzi analitycznych Google Analytics, które zbierają informacje na temat odwiedzin strony, takie jak podstrony, czas spędzony na stronie czy przejścia pomiędzy poszczególnymi podstronami. W tym celu wykorzystywane są pliki cookies firmy Google LLC dotyczące usługi Google Analytics.
  • Wykorzystujemy pliki cookies własne w celu prawidłowego działania strony.

Jeżeli powyższe informacje nie są dla Państwa wystarczające, poniżej znajdują się dalej idące szczegóły:

§1 Dane osobowe

  1. Osoba odwiedzająca stronę lub  kontaktująca się z Administratorem za pośrednictwem poczty elektronicznej bądź telefonu (zwana dalej „użytkownikiem”) może przekazywać swoje dane osobowe Administratorowi za pomocą dostępnych form kontaktu,
  2. Administratorem danych osobowych Użytkownika jest Administrator.
  3. Dane przekazane Administratorowi  przetwarzane są w celach wyszczególnionych w §2
  4. Administrator gwarantuje poufność wszelkich przekazanych mu danych osobowych.
  5. Podanie danych jest zawsze dobrowolne, ale niezbędne do podjęcia przez Użytkownika kontaktu,
  6. Dane osobowe są gromadzone z należytą starannością i odpowiednio chronione przed dostępem do nich przez osoby do tego nieupoważnione.
  7. Dane osobowe użytkownika będą przetwarzane do zakończenia komunikacji z nami lub, w razie podjęcia współpracy do końca okresu przedawnienia potencjalnych roszczeń z umowy. Dane zawarte na fakturach będą przetwarzane do końca okresu, przez który przepisy prawa wymagają przechowywać dokumentację rachunkową. Ponadto, część danych może być również przetwarzana po upływie wskazanych wcześniej okresów przez czas prowadzenia przez nas działalności gospodarczej w celach archiwalnych, analitycznych i statystycznych opisanych bardziej szczegółowo w §2
  8. Użytkownikowi przysługują następujące uprawnienia:
    • prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania,
    • prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania,
    • prawo do przenoszenia danych,
    • prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych w określonym celu, jeżeli Użytkownik uprzednio taką zgodę wyraził,
    • prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez Administratora

§2 Cele i podstawy przetwarzania

Dane przetwarzane są w następujących celach:

  • odpowiedź zwrotna na otrzymane zapytanie w związku z prośbą o taki kontakt skierowaną do nas – podstawą prawną przetwarzania danych jest zgoda użytkownika wynikająca z zainicjowania z nami kontaktu (art. 6 ust. 1 lit. a RODO),
  • archiwizacja korespondencji przychodzącej i wychodzącej na wypadek potrzeby wykazania jej przebiegu, co jest naszym prawnie uzasadnionym interesem (art. 6 ust. 1 lit. f RODO),wykonania
  • jeżeli nasz kontakt doprowadzi do nawiązania współpracy, dane będą następnie przetwarzane w celu wykonanie zawartej z nami umowy (art. 6 ust. 1 lit. b RODO)
  • wystawianie faktur, prowadzenie i przechowywanie dokumentacji rachunkowej (art. 6 ust. 1 lit. c RODO),
  • cele archiwalne (dowodowe) na wypadek prawnej potrzeby wykazania faktów oraz w celu ewentualnego ustalenia, dochodzenia lub obrony przed roszczeniami, co jest naszym prawnie uzasadnionym interesem (art. 6 ust. 1 lit. f RODO),
  • cele analityczne, takie jak dobór usług do naszych klientów, optymalizacja naszych produktów lub usług na podstawie uwag klientów, optymalizacja procesów obsługi na podstawie przebiegu obsługi sprzedaży i posprzedażowej, co jest naszym prawnie uzasadnionym interesem (art. 6 ust. 1 lit. f RODO),
  • badanie satysfakcji klientów i określanie jakości naszej obsługi, co jest naszym prawie uzasadnionym interesem (art. 6 ust. 1 lit. f RODO).

§3 Odbiorcy danych/podprzetwarzający dane osobowe

  1. Dane osobowe użytkownika możemy udostępniać naszym podwykonawcom, czyli podmiotom, z których usług korzystamy przy przetwarzaniu danych osobowych
  2. Dane osobowe użytkownika mogą być przekazywane do państw trzecich (znajdujących się poza Unią Europejską). Odpowiednie zabezpieczenia danych są zapewnione poprzez zatwierdzony mechanizm certyfikacji w połączeniu z egzekwowalnymi zobowiązaniami odbiorcy danych do odpowiednich zabezpieczeń (program Privacy Shield).
  3. Poniżej znajduje się lista możliwych odbiorców danych Użytkownika:
    • Osoby współpracujące na podstawie umów cywilnoprawnych, wspierające bieżącą działalność administrator
    • Dostawca oprogramowania księgowego,
    • Dostawca oprogramowania do zarządzania projektami,
    • Dostawca pakietu biurowego,
    • Firma utrzymująca stronę na serwerze (hostingodawca),
    • Firma utrzymująca pocztę elektroniczną administratora (dostawca serwera pocztowego),
    • Odpowiednie organy publiczne w zakresie, w jakim Administrator jest zobowiązany do udostępnienia im danych.

§4 Pliki Cookies

  1. Pliki cookies (tzw. „ciasteczka”) stanowią dane informatyczne, w szczególności pliki tekstowe, które przechowywane są w urządzeniu końcowym Użytkownika naszej strony internetowej i przeznaczone są do korzystania z podstron tejże strony. Cookies zazwyczaj zawierają nazwę strony internetowej, z której pochodzą, czas przechowywania ich na urządzeniu końcowym oraz unikalny numer.
  2. Pliki cookies wykorzystywane są w celu:
    • dostosowania zawartości strony internetowej do preferencji Użytkownika oraz optymalizacji korzystania ze stron internetowych; w szczególności pliki te pozwalają rozpoznać urządzenie Użytkownika strony internetowej i odpowiednio wyświetlić stronę internetową, dostosowaną do jego indywidualnych potrzeb;
    • tworzenia statystyk, które pomagają zrozumieć, w jaki sposób Użytkownicy strony internetowej korzystają ze stron internetowych, co umożliwia ulepszanie ich struktury i zawartości;
    • utrzymanie sesji Użytkownika strony internetowej (po zalogowaniu), dzięki której Użytkownik nie musi na każdej podstronie strony internetowej ponownie wpisywać loginu i hasła;
  3. Na naszej stronie internetowej stosowane są dwa zasadnicze rodzaje plików cookies: „sesyjne”  (session cookies) oraz „stałe” (persistent cookies). Cookies „sesyjne” są plikami tymczasowymi, które przechowywane są w urządzeniu końcowym Użytkownika do czasu wylogowania, opuszczenia strony internetowej lub wyłączenia oprogramowania (przeglądarki internetowej). „Stałe” pliki cookies przechowywane są w urządzeniu końcowym Użytkownika przez czas określony w parametrach plików cookies lub do czasu ich usunięcia przez Użytkownika.
  4. W ramach strony internetowej stosowane są lub mogą być stosowane następujące rodzaje plików cookies:
    • „niezbędne” pliki cookies, umożliwiające korzystanie z usług dostępnych w ramach strony internetowej, np. uwierzytelniające pliki cookies wykorzystywane do usług wymagających uwierzytelniania w ramach strony internetowej;
    • pliki cookies służące do zapewnienia bezpieczeństwa, np. wykorzystywane do wykrywania nadużyć w zakresie uwierzytelniania w ramach strony internetowej;
    • „wydajnościowe” pliki cookies, umożliwiające zbieranie informacji o sposobie korzystania ze stron internetowych strony internetowej;
    • „funkcjonalne” pliki cookies, umożliwiające „zapamiętanie” wybranych przez Użytkownika ustawień i personalizację interfejsu Użytkownika, np. w zakresie wybranego języka lub regionu, z którego pochodzi Użytkownik, rozmiaru czcionki, wyglądu strony internetowej itp.;
    • „analityczne” – np. Google Analytics , które zbierają informacje na temat odwiedzin strony, takie jak podstrony, czas spędzony na stronie czy przejścia pomiędzy poszczególnymi podstronami. W tym celu wykorzystywane są pliki cookies firmy Google LLC dotyczące usługi Google Analytics.
  5. W wielu przypadkach oprogramowanie służące do przeglądania stron internetowych (przeglądarka internetowa) domyślnie dopuszcza przechowywanie plików cookies w urządzeniu końcowym Użytkownika. Użytkownicy strony internetowej mogą dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących plików cookies. Ustawienia te mogą zostać zmienione w szczególności w taki sposób, aby blokować automatyczną obsługę plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej bądź informować o ich każdorazowym zamieszczeniu w urządzeniu Użytkownika strony internetowej. Szczegółowe informacje o możliwości i sposobach obsługi plików cookies dostępne są w ustawieniach oprogramowania (przeglądarki internetowej).
  6. Ograniczenia stosowania plików cookies mogą wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie internetowej.
  7. Pliki cookies zamieszczane w urządzeniu końcowym Użytkownika strony internetowej i wykorzystywane mogą być również przez współpracujących z operatorem strony internetowej reklamodawców, partnerów, firmy analityczno-badawcze oraz dostawców aplikacji multimedialnych.

§5 Logi serwera

  1. Korzystanie ze strony wiąże się z przesyłaniem zapytań do serwera, na którym przechowywana jest strona. Każde zapytanie skierowane do serwera zapisywane jest w logach serwera.
  2. Logi obejmują m.in. adres IP użytkownika, datę i czas serwera, informacje o przeglądarce internetowej i systemie operacyjnym.. Logi mogą być zapisywane i przechowywane są na serwerze.
  3. Dane zapisane w logach serwera nie są kojarzone z konkretnymi osobami korzystającymi ze strony i nie są wykorzystywane przez nas w celu identyfikacji użytkownika.
  4. Logi serwera stanowią wyłącznie materiał pomocniczy służący do administrowania stroną, a ich zawartość nie jest ujawniana nikomu poza osobami upoważnionymi do administrowania serwerem.

Kancelaria Radcy Prawnego Jarosław Frey

Strona wykorzystuje pliki cookies w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie. Ustawienia przechowywania cookies można zmienić w przeglądarce. Więcej informacji…